Czy garstka zaangażowanych ludzi może obudzić do życia całą społeczność? Czy zapomniane tradycje mogą stać się początkiem wielkich zmian? I co sprawia, że zwykłe miejsce na mapie staje się dla człowieka małą ojczyzną?
„Przebudzenia” to opowieść o południowym Podlasiu — regionie pogranicza, w którym przez stulecia spotykały się różne narody, kultury, języki i religie. To także opowieść o ludziach, którzy próbują ocalić to, co przez dziesięciolecia stopniowo odchodziło w zapomnienie, i na nowo budują lokalne wspólnoty.
Książka powstała na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w powiecie bialskim. Łączy naukową analizę środowiska lokalnego z historią regionu, przykładami oddolnych inicjatyw i biograficznymi opowieściami o niezwykłych ludziach, którzy swoją działalnością zmieniają otaczającą ich rzeczywistość.
Jednocześnie „Przebudzenia” to oryginalna propozycja teoretyczna, pozwalająca spojrzeć na człowieka i otaczający go świat z zupełnie innej perspektywy.
Autorka przedstawia własną koncepcję środowiska lokalnego jako wielkiej instytucji edukacyjnej oraz autorski model trójwymiarowego środowiska lokalnego. Analizując jego wymiar horyzontalny (przestrzeń, przyrodę, gospodarkę, instytucje i struktury społeczne), wertykalny (kulturę, tradycję, religię, język, wartości i relacje międzyludzkie) oraz temporalny (przeszłość, teraźniejszość i przyszłość), ukazuje niezwykle złożoną sieć zależności tworzących naszą codzienną rzeczywistość. Pokazuje, jak wiele elementów, często niezauważalnych i pozornie niezwiązanych ze sobą, nieustannie wpływa na nasze życie, kształtuje tożsamość, przekonania, wybory i możliwości działania. W tym ujęciu środowisko lokalne staje się przestrzenią nieprzerwanego uczenia się, a człowiek, zarówno odbiorcą jego oddziaływań, jak i aktywnym twórcą zachodzących w nim zmian.
Bo wielkie zmiany nie zawsze zaczynają się w wielkich miastach. Czasami rodzą się w małej wsi, świetlicy, kole gospodyń wiejskich albo w głowie jednego człowieka, który postanawia coś zrobić.
Co znajdziesz w tej książce?
Środowisko lokalne jako wielką instytucję edukacyjną: autorską koncepcję ukazującą, jak otaczający nas świat staje się przestrzenią uczenia się przez całe życie.
Trójwymiarowy model środowiska lokalnego: szczegółową analizę jego elementów, wzajemnych powiązań i oddziaływań na człowieka.
Południowe Podlasie, jakiego nie znasz: fascynującą historię pogranicza, na którym przez wieki współistnieli Polacy, Rusini, Żydzi, Tatarzy, Unici i Olendrzy.
Ślady zapomnianego świata: opowieść o wielokulturowym dziedzictwie, lokalnych tradycjach, języku Tutejszym i próbach przywracania społecznej pamięci.
Ludzi, którzy zmieniają rzeczywistość: sylwetki lokalnych liderów, ich motywacje, sukcesy, trudności i codzienną pracę na rzecz swoich społeczności.
Małe wspólnoty i wielkie inicjatywy: przykłady działalności stowarzyszeń, fundacji, kół gospodyń wiejskich, ochotniczych straży pożarnych, muzeów i instytucji kultury.
Społeczności, które się budzą: analizę procesów prowadzących od bierności do zaangażowania, od zapominania do odzyskiwania tożsamości, od indywidualnych działań do budowania społeczeństwa obywatelskiego.
Warsztat badaczki terenowej: kulisy badań jakościowych, wyzwania związane z poznawaniem lokalnego środowiska i próbę uchwycenia jego wielowymiarowej rzeczywistości.
Dla kogo jest ta książka?
Przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią, kulturą i społecznościami lokalnymi, szczególnie dla tych, którym bliskie jest Podlasie i wielokulturowe dziedzictwo wschodniego pogranicza Polski.
To także publikacja dla badaczy i studentów pedagogiki, socjologii, antropologii, kulturoznawstwa oraz innych nauk społecznych, którzy zajmują się problematyką środowiska lokalnego, edukacji, tożsamości, pamięci społecznej i aktywności obywatelskiej. Zaproponowane w książce koncepcje teoretyczne i rozwiązania metodologiczne mogą stanowić punkt wyjścia do dalszych badań nad człowiekiem i jego środowiskiem życia.
Zainteresuje również nauczycieli, regionalistów, animatorów kultury, społeczników, pracowników instytucji kultury, organizacji pozarządowych i samorządów: wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć mechanizmy budowania aktywnych, świadomych i samodzielnych wspólnot.
„Przebudzenia” pokazują, że największym bogactwem każdego miejsca są ludzie. A czasami wystarczy obudzić drzemiące w nich siły, by zaczęli zmieniać swój świat.
Dane wydawnicze:
Autorka: dr Katarzyna Odyniec
Tytuł: Przebudzenia. Edukacyjny wymiar środowiska lokalnego na przykładzie badań w powiecie bialskim
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe Scholar
Rok wydania: 2024
Wydanie: I
ISBN: 978-83-67450-64-5
Recenzenci: prof. Andrzej Radziewicz-Winnicki, dr hab. Bogdan Skrzypczak


![Przebudzenia. Edukacyjny wymiar środowiska lokalnego [ebook]](https://static.wixstatic.com/media/917da7_084bc85b809e4e52a71a220abe8b0d92~mv2.png/v1/fill/w_1312,h_1199,al_c,q_90,enc_avif,quality_auto/917da7_084bc85b809e4e52a71a220abe8b0d92~mv2.png)